Panelet diellore në Shqipëri: sa kushtojnë dhe çfarë i pengon familjet?
Panelet fotovoltaike mund të ulin faturat dhe të shtojnë përdorimin e energjisë së pastër, por për shumë familje shqiptare investimi mbetet i vështirë. Kostoja fillestare, procedurat e lidhjes me rrjetin dhe vendimmarrja në pallate janë pengesat kryesore.
Instalimi i paneleve që i shërbejnë një ndërtese zakonisht nuk kërkon leje ndërtimi, por lidhja me rrjetin duhet të miratohet nga operatori i shpërndarjes, OSSH. Rregullat e miratuara në vitin 2026 parashikojnë që familjet të prodhojnë energji për vete dhe tepricën ta dërgojnë në rrjet. OSSH duhet të japë me shkrim arsyet teknike nëse refuzon një kërkesë.
Në pallate, çatia është hapësirë e përbashkët, ndaj instalimi mund të kërkojë marrëveshje mes banorëve. Rregullat e reja lejojnë edhe prodhimin dhe ndarjen e energjisë mes apartamenteve të së njëjtës ndërtesë, por zbatimi kërkon koordinim mes bashkëpronarëve.
Një ofertë e publikuar nga një kompani shqiptare për sistem 3.2 kW është rreth 3,920–4,130 euro, ose afërsisht 355–375 mijë lekë. Furnizuesi vlerëson se sistemi mund të prodhojë rreth 4,350 kWh në vit. Ky është një çmim orientues nga një kompani, jo mesatare zyrtare e tregut; bateritë e ruajtjes së energjisë e rrisin më tej koston.
Me tarifat familjare të vitit 2026, vlera e gjithë energjisë së prodhuar do të ishte teorikisht rreth 37–41 mijë lekë në vit. Kjo nuk është kursim i garantuar: familja duhet ta përdorë energjinë kur panelet prodhojnë, ndërsa teprica blihet sipas një formule tjetër nga tarifa që paguan konsumatori. Pa bateri, shtëpia vijon të mbështetet te rrjeti në mbrëmje dhe kur prodhimi është i ulët.
Ka edhe mbështetje financiare përmes programit GEFF: projektet individuale të pranueshme mund të përfitojnë grant deri në 20%, ndërsa projektet e përbashkëta për pallate deri në 35%. Mbështetja ka kushte dhe ofrohet përmes institucioneve financiare partnere, ndaj nuk është subvencion automatik për çdo familje. Subvencioni shtetëror prej 70% që është ofruar për pajisjet diellore lidhej me ngrohjen e ujit, jo me prodhimin e energjisë elektrike.
Përvoja e Gjermanisë tregon se edhe sistemet e vogla për ballkone mund të bëhen më të arritshme kur procedurat janë të thjeshta. Në vitin 2025 atje u regjistruan rreth 430 mijë instalime të tilla.
Kostoja e lartë, koordinimi i banorëve dhe pasiguria mbi përfitimin nga energjia e tepërt e bëjnë investimin e vështirë. Qeveria mund ta lehtësojë përmes një procedure të qartë aplikimi, mbështetjes financiare për familjet dhe rregullave të thjeshta për instalimet e përbashkëta në pallate.