RADIO KONTAKT

Demokratët kanë fituar kontrollin e të dyja dhomave të Kongresit amerikan, duke ndryshuar balancat politike në Uashington dhe duke vështirësuar zbatimin e agjendës së presidentit Donald Trump. Rezultati i zgjedhjeve të mesmandatit pritet të sjellë përplasje të reja për tarifat tregtare, mbështetjen ndaj Ukrainës, buxhetin federal dhe mbikëqyrjen e administratës.

Humbja e republikanëve shënon një nga disfatat më të rëndësishme politike të Trumpit. Demokratët siguruan shumicën në Dhomën e Përfaqësuesve, me 220 mandate, ndërsa në Senat fituan shtatë vende, përfshirë në shtete ku republikanët tradicionalisht kanë pasur mbështetje të fortë. Kostot e larta të jetesës dhe pakënaqësia ndaj tarifave tregtare ndikuan në votën e qytetarëve.

Trump deklaroi se do ta pranonte rezultatin, por paralajmëroi se do të përdorte veton presidenciale për të bllokuar nismat e demokratëve. Kongresi i ri pritet të marrë detyrën në janar, ndërsa deri atëherë republikanët do të ruajnë shumicën.

Tarifat tregtare dhe Ukraina, në fokus

Kontrolli demokrat i Kongresit nuk pritet t’i japë fund tarifave të Trumpit ndaj Europës. Administrata ka kaluar te mekanizma ligjorë që i lejojnë presidentit të veprojë pa miratimin e drejtpërdrejtë të ligjvënësve. Demokratët mund të ushtrojnë presion përmes seancave dëgjimore dhe mbikëqyrjes, por kompetencat presidenciale në këtë fushë mbeten të konsiderueshme.

Në çështjen e Ukrainës, demokratët pritet të kërkojnë fonde të reja dhe të marrin drejtimin e komisioneve kryesore. Megjithatë, mbetet e paqartë nëse fondet e miratuara do të shpenzohen realisht, pasi administrata mund të vonojë zbatimin e tyre.

Tregjet reagojnë me pasiguri

Rezultati zgjedhor solli lëvizje në tregjet financiare. Dollari u dobësua, euro dhe monedha të tjera kryesore u forcuan, ndërsa obligacionet amerikane u rritën. Kontratat e së ardhmes për indekset e aksioneve në SHBA dhe Europë shënuan rënie të lehta.

Veçanërisht nën presion u gjend sektori i inteligjencës artificiale, për shkak të shqetësimeve se Kongresi i ri mund të shtojë mbikëqyrjen e kompanive teknologjike dhe të vendosë kufizime mbi projektet e infrastrukturës së AI-së. Tregjet, megjithatë, zbutën një pjesë të humbjeve, duke marrë parasysh se Trump ruan të drejtën e vetos.

Një Kongres i ndarë historikisht mund të kufizojë miratimin e nismave të mëdha dhe të ulë pasigurinë për investitorët. Por përplasjet mbi tavanin e borxhit federal dhe buxhetin mund të rrisin kostot e huamarrjes dhe të krijojnë tensione të reja.

Hetime ndaj Trumpit dhe administratës

Me marrjen e kontrollit të Kongresit, demokratët pritet të hapin një sërë hetimesh parlamentare ndaj presidentit, familjarëve të tij dhe zyrtarëve të administratës. Në fokus mund të jenë marrëdhëniet e biznesit të familjes Trump, investimet në kriptomonedha dhe teknologji, si dhe lidhjet me investitorë të huaj.

Demokratët kanë shprehur gjithashtu interes për trajtimin e dokumenteve që lidhen me Jeffrey Epstein, politikat e emigracionit dhe operacionet e Shërbimit të Emigracionit dhe Doganave. Mbikëqyrja mund të shtrihet edhe te Departamenti i Shëndetësisë, operacionet ushtarake ndaj Iranit dhe Venezuela, si dhe financimi i projektit për ndërtimin e një salle të re në Shtëpinë e Bardhë.

Kontrolli i Kongresit u jep demokratëve mundësinë të nisin procedura të reja për shkarkimin e presidentit, por kjo nuk nënkupton largimin e tij nga detyra. Dhoma e Përfaqësuesve mund të miratojë nenet e shkarkimit, ndërsa në Senat kërkohet shumicë prej dy të tretash për ta shpallur presidentin fajtor.

Për dy vitet e mbetura të mandatit, Trump do të përballet me një Kongres më kundërshtues, hetime të mundshme dhe negociata të vështira për ligjet, emërimet dhe buxhetin. Megjithatë, presidenti ruan kompetencat ekzekutive dhe të drejtën e vetos, duke e bërë përplasjen mes Shtëpisë së Bardhë dhe demokratëve një nga zhvillimet kryesore të politikës amerikane.