RADIO KONTAKT

Rreth 20 mijë të rinj ulen këtë vit për herë të parë në auditorët e universiteteve shqiptare, ndërsa vajzat vijojnë të përbëjnë shumicën e studentëve në arsimin e lartë.

Rreth 120 mijë studentë kanë nisur vitin akademik 2026–2027 në universitetet publike dhe private të vendit. Nga kjo shifër, afro 20 mijë janë studentë të rinj që këtë vit bëjnë hapin e parë drejt arsimit të lartë.

Universitetet publike mbeten zgjedhja kryesore e të rinjve. Sipas të dhënave të Rrjetit Akademik Shqiptar, rreth 70% e studentëve të regjistruar kanë zgjedhur institucionet publike, ndërsa pjesa tjetër është orientuar drejt universiteteve private.

Mjekësia e Përgjithshme, Stomatologjia, Teknologjia e Informacionit, Inxhinieria dhe Arkitektura vijojnë të jenë ndër programet më të kërkuara. Interes të lartë vazhdojnë të kenë edhe degët e ekonomisë dhe financës.

Megjithatë, jo të gjitha programet kanë pasur të njëjtin interes. Në disa universitete të rretheve ka ende kuota të lira, veçanërisht në degët e mësuesisë, ndërsa vende të paplotësuara ka edhe në disa programe në kryeqytet.

Procesi i pranimeve nuk përfundon me nisjen e leksioneve. Për kandidatët që ende nuk janë regjistruar, raundi i tretë zhvillohet nga 8 deri më 21 tetor. Ndërkohë, kandidatët që duhet të plotësojnë formularin A1Z mund të aplikojnë në e-Albania deri më 6 tetor.

Një ndryshim në procedurat e këtij viti prek edhe maturantët që kanë përfunduar shkollën e mesme jashtë Shqipërisë. Ata mund të aplikojnë dhe të regjistrohen edhe në rastet kur procesi i njësimit të diplomës nuk ka përfunduar, me kusht që të paraqesin vërtetimin e aplikimit për njësim dhe dokumentet përkatëse shkollore.

Përtej shifrave të regjistrimeve, arsimi i lartë shqiptar po përballet me një sfidë demografike. Numri i studentëve ka ardhur në rënie, në një tendencë që lidhet me tkurrjen e popullsisë së re, emigracionin dhe uljen e numrit të të rinjve që arrijnë moshën universitare.

Në të njëjtën kohë, një tjetër prirje është bërë e qëndrueshme: vajzat janë shumicë në auditorë. Të dhënat e vitit të kaluar akademik tregojnë se 56.8% e studentëve të regjistruar në programet Bachelor ishin femra.

Ky hendek nuk është vetëm shqiptar. Të dhënat e Visual Capitalist tregojnë se në Shqipëri diferenca në regjistrimin në arsimin e lartë në favor të grave arrin rreth 24%. Në Serbi dhe Maqedoninë e Veriut është rreth 30%, ndërsa në Malin e Zi dhe Bosnje-Hercegovinë arrin përkatësisht në 34% dhe 40%.

Edhe në nivel global, gratë kanë një avantazh në regjistrimet universitare. Mesatarisht, shkalla e tyre e regjistrimit në arsimin e lartë është rreth 12% më e lartë se ajo e burrave, megjithëse diferencat ndryshojnë ndjeshëm nga një vend në tjetrin.

Kështu, viti i ri akademik nis me dy tablo paralele: nga njëra anë mijëra të rinj që hyjnë për herë të parë në universitet, dhe nga ana tjetër një sistem që përballet me rënien e numrit të studentëve dhe me një avantazh gjithnjë e më të dukshëm të vajzave në arsimin e lartë.