Nafta rikthehet mbi 100 dollarë, pasiguria për Hormuzin mban tregjet në tension
Shpresat për një përparim të shpejtë në bisedimet SHBA-Iran nuk kanë sjellë ende një zgjidhje konkrete, ndërsa tregu po përballet me pasiguri për furnizimet dhe me kosto të larta të karburanteve të përpunuara në Europë.
Çmimi i naftës Brent u rikthye mbi 100 dollarë për fuçi më 24 shtator, pas rënies së ditëve të mëparshme, teksa tregjet po vlerësojnë zhvillimet e konfliktit SHBA-Iran dhe situatën rreth Ngushticës së Hormuzit. Gjatë seancës, Brent u ngjit edhe mbi 104 dollarë, ndërsa WTI kaloi 93 dollarë, përpara se çmimet të luhateshin sërish.
Një ditë më herët, nafta kishte pësuar një rënie të ndjeshme pas sinjaleve për përmirësim të furnizimeve nga Gjiri dhe lajmeve për rikthimin e pjesshëm të funksionimit të tubacionit saudit East-West. Brent kishte zbritur përkohësisht nën 100 dollarë, duke arritur rreth 97,4 dollarë për fuçi.
Por situata ndryshoi sërish teksa tregjet nuk panë një përparim të qartë në negociatat mes Washingtonit dhe Teheranit. Një nga çështjet kryesore mbetet Ngushtica e Hormuzit, rrugë strategjike për transportin e naftës nga Gjiri Persik. Çdo kufizim i zgjatur i qarkullimit në këtë zonë rrit pasigurinë për furnizimet dhe kostot e transportit.
Në përpjekje për të ulur varësinë nga kjo rrugë, Arabia Saudite ka nisur rikthimin e funksionimit të tubacionit East-West, i cili dërgon naftën drejt portit të Yanbu në Detin e Kuq. Tubacioni mund të transportojë deri në 7 milionë fuçi në ditë, por rikthimi në kapacitet të plotë pritet të kërkojë disa javë pasi disa stacione pompimi u dëmtuan.
Ndërkohë, presioni nuk kufizohet vetëm te nafta bruto. Europa po përballet edhe me furnizime të shtrënguara të karburanteve të përpunuara, veçanërisht benzinës dhe naftës. Marzhet e rafinerive europiane janë rritur ndjeshëm si pasojë e kufizimeve të furnizimit dhe problemeve në kapacitetet e rafinimit. Në fillim të shtatorit, marzhi i rafinimit për benzinën europiane kaloi 62 dollarë për fuçi, pranë rekordit të vitit 2022, ndërsa marzhet e dizelit mbetën gjithashtu në nivele shumë të larta.
Kjo krijon një situatë ku çmimi i karburantit mund të mbetet i lartë edhe në rast se nafta bruto pëson një rënie. Përveç kostos së vetë naftës, në çmimin final ndikojnë edhe përpunimi, transporti dhe disponueshmëria e produkteve të gatshme.
Për tregjet europiane dhe për Shqipërinë, zhvillimet në Lindjen e Mesme mbeten të rëndësishme pikërisht për këtë arsye. Një ulje e përkohshme e Brent nuk përkthehet domosdoshmërisht në një rënie të menjëhershme të çmimeve në pikat e karburantit, nëse furnizimet me produkte të përpunuara dhe kostot e transportit vazhdojnë të jenë nën presion.
Tregu po ndjek tashmë dy zhvillime kryesore: ecurinë e negociatave SHBA-Iran dhe rikthimin e qarkullimit normal përmes Hormuzit. Deri në një zgjidhje konkrete, pasiguria gjeopolitike dhe problemet e furnizimit mbeten faktorë kryesorë në lëvizjen e çmimeve të naftës.
