Shqipëria mbetet pas rajonit në infrastrukturën digjitale të sigurt
Shqipëria renditet e fundit në Ballkanin Perëndimor për dendësinë e serverëve të sigurt të internetit, sipas të dhënave të OECD-së për periudhën 2023-2024. Kapaciteti i vendit për këtë tregues arrin vetëm 1.7% të mesatares së Bashkimit Europian, duke nxjerrë në pah një hendek të madh në infrastrukturën që mbështet shërbimet dhe transaksionet digjitale.
Në rajon, Serbia kryeson me 15.1% të nivelit të BE-së, e ndjekur nga Bosnjë-Hercegovina me 6.4%, Mali i Zi me 5.1%, Kosova me 4.1% dhe Maqedonia e Veriut me 2.3%. Edhe mesatarja e Ballkanit Perëndimor mbetet shumë e ulët: 5.8% e nivelit europian, me 4,914 serverë të sigurt për një milion banorë, kundrejt 84,617 në BE.
Serverët e sigurt mundësojnë transaksione online të mbrojtura përmes enkriptimit dhe janë një tregues i rëndësishëm i kapaciteteve për ruajtjen e të dhënave dhe ofrimin e shërbimeve digjitale. Sipas OECD-së, rajoni përballet me kapacitete të kufizuara të hosting-ut të sigurt, kërkesë të ulët për shërbime të avancuara dhe zhvillim të pamjaftueshëm të infrastrukturës cloud.
Për Shqipërinë, situata është veçanërisht domethënëse, pasi kontraston me përparimin në fusha të tjera të digjitalizimit. Vendi ka rezultate të mira në përdorimin e inteligjencës artificiale nga bizneset dhe të shërbimeve publike online, por infrastruktura e serverëve të sigurt nuk ka ndjekur të njëjtin ritëm. Madje, treguesi ka rënë nga 1.9% e nivelit të BE-së në periudhën 2020-2022 në 1.7% në vitet 2023-2024.
Dobësitë infrastrukturore shfaqen edhe te pikat lokale të përpunimit të të dhënave, të njohura si “edge nodes”. Në vitin 2025, të gjashtë ekonomitë e Ballkanit Perëndimor kishin gjithsej 23 të tilla, ndërsa në Bashkimin Europian numri arrinte në 2,257. Kjo sugjeron se një pjesë e konsiderueshme e shërbimeve digjitale të përdorura në rajon mbështeten te infrastruktura e vendosur jashtë tij.
Të dhënat e OECD-së nxjerrin në pah një sfidë të rëndësishme për Shqipërinë: përparimi në përdorimin e shërbimeve digjitale duhet të shoqërohet me investime në infrastrukturë të sigurt, kapacitete cloud dhe përpunim të të dhënave, në mënyrë që vendi të afrohet me standardet europiane.
