RADIO KONTAKT

Komisioni Evropian po shqyrton ndryshime në mënyrën se si do të funksionojë Bashkimi Evropian në rast të zgjerimit me vende të reja. Në diskutim janë përdorimi më i gjerë i shumicës së cilësuar dhe kufizime të mundshme të së drejtës së vetos për anëtarët e rinj në disa fusha.

Sipas propozimeve në diskutim, vendet që do t’i bashkoheshin BE-së mund të mos merrnin menjëherë të gjitha të drejtat institucionale që kanë aktualisht 27 vendet anëtare. Një nga opsionet është që shtetet e reja të angazhohen për një periudhë të caktuar të mos përdorin veton në fusha të caktuara, ndërsa paralelisht të krijohen mekanizma për mbrojtjen e interesave të tyre thelbësore.

Debati për reformimin e vendimmarrjes nuk është i ri. Komisioni ka pranuar se unanimiteti në disa fusha mund të vështirësojë marrjen e vendimeve, ndërsa çështja e të drejtës së vetos për anëtarët e rinj është rikthyer në diskutimin europian edhe gjatë vitit 2026.

Një tjetër ide lidhet me mundësinë e vendosjes së masave mbrojtëse ndaj një shteti të sapo anëtarësuar në rast të shkeljeve serioze të detyrimeve të anëtarësimit, veçanërisht në fushën e sundimit të ligjit dhe mbrojtjes së interesave financiare të Unionit. Komisioni tashmë e lidh respektimin e shtetit të së drejtës me mekanizma të caktuar të financimit të BE-së për shtetet anëtare.

Në planin institucional po diskutohet gjithashtu mundësia e ndryshimit të përbërjes së Komisionit Evropian, përfshirë një sistem rotacioni që do të mundësonte një numër më të kufizuar komisionarësh. Aktualisht Komisioni përbëhet nga presidenti dhe një kolegj me përfaqësues nga të gjitha shtetet anëtare.

Për vendet e Ballkanit Perëndimor, këto diskutime mund të kenë rëndësi të drejtpërdrejtë nëse përkthehen në ndryshime të rregullave të anëtarësimit. Shqipëria është pjesë e procesit të zgjerimit dhe negociatat e anëtarësimit zhvillohen sipas procedurave ku vendimet kyçe të Këshillit kërkojnë aktualisht unanimitet. Edhe mbyllja përfundimtare e negociatave dhe ratifikimi i traktatit të anëtarësimit kërkojnë miratimin e të gjitha vendeve anëtare.

Megjithatë, propozimet për ndryshimin e këtij modeli janë ende pjesë e diskutimeve dhe nuk përbëjnë rregulla të miratuara. Çdo ndryshim i rëndësishëm në mënyrën e funksionimit të BE-së do të kërkonte dakordësi politike dhe, në varësi të ndryshimeve, përshtatje të kuadrit ligjor të Unionit.

Në thelb, debati lidhet me përgatitjen e BE-së për një zgjerim të mundshëm me më shumë vende, duke kërkuar një ekuilibër mes ruajtjes së perspektivës së anëtarësimit dhe funksionimit të institucioneve në një Union më të madh.