Uji po pakësohet, alarmi i OBM për rezervat globale
Viti 2025 ndër më të thatët për lumenjtë në dekadat e fundit, ndërsa humbja e akullnajave dhe tkurrja e rezervave ujore po shtojnë presionin mbi bujqësinë, energjinë dhe komunitetet.
Kriza e ujit po bëhet gjithnjë e më e dukshme në shkallë globale. Raporti i fundit i Organizatës Botërore Meteorologjike tregon se viti 2025 ishte ndër vitet më të thata për lumenjtë në 35 vitet e fundit, ndërsa rezervat e ujërave të ëmbla vijojnë të bien.
Sipas të dhënave, rreth 36% e sipërfaqes së baseneve lumore në botë regjistroi prurje nën normalen gjatë vitit të kaluar. Paralelisht, rezervat tokësore të ujit, përfshirë ujërat nëntokësore, liqenet, lagështinë e tokës, borën dhe akullin, kanë shfaqur një tendencë rënëse që prej mesit të viteve 2010.
Një tjetër sinjal shqetësues vjen nga akullnajat. Për të katërtin vit radhazi, rajonet kryesore akullnajore pësuan humbje neto të masës. Vetëm në vitin 2025, humbja u vlerësua në rreth 408 gigatonë akull, duke kontribuar rreth 1.1 milimetra në rritjen e nivelit të detit.
Në tre vitet e fundit, nga 2023 deri në 2025, humbja arrin në rreth 1,400 gigatonë ujë. Sipas OBM-së, kjo sasi është e krahasueshme me afro një të tretën e konsumit vjetor global të ujërave të ëmbla.
Raporti evidenton njëkohësisht një cikël ujor më të paqëndrueshëm, ku thatësirat e gjata bashkëjetojnë me episode të rënda përmbytjesh. Pasojat prekin drejtpërdrejt prodhimin bujqësor, furnizimin me energji, ekonominë dhe jetën e komuniteteve.
Azia dhe Afrika mbeten ndër rajonet më të goditura: gjatë pesë viteve të fundit, ato kanë përbërë të paktën gjysmën e fatkeqësive hidrologjike të raportuara dhe më shumë se 80% të viktimave të lidhura me këto ngjarje.
