54 vjet nga Kongresi që njësoi drejtshkrimin shqip
Nga 20 deri më 25 nëntor 1972, Tirana u bë vendi ku studiues, shkrimtarë, mësues dhe përfaqësues të kulturës shqiptare diskutuan një çështje me rëndësi për të gjithë hapësirën shqipfolëse: si të shkruhej shqipja me një normë të përbashkët.
Në Kongresin e Drejtshkrimit morën pjesë 87 delegatë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia e Veriut, Mali i Zi dhe komunitetet arbëreshe në Itali. Përfaqësimi nga disa treva dhe nga fusha të ndryshme i dha takimit një shtrirje të gjerë kulturore e shkencore.
Vendimet e kongresit shënuan përfundimin e një pune të nisur shumë kohë më parë. Që në periudhën e Rilindjes Kombëtare, intelektualët shqiptarë e shihnin gjuhën e përbashkët si një element të rëndësishëm të formimit të identitetit kombëtar. Gjatë shekullit XX, gjuhëtarë, shkrimtarë dhe arsimtarë vijuan përpjekjet për afrimin e varianteve letrare të shqipes.
Një hap i rëndësishëm drejt kongresit ishte diskutimi shkencor i nisur në vitin 1967, pas botimit të projektit “Rregullat e drejtshkrimit të shqipes”. Pas disa vitesh diskutimesh, kongresi miratoi parimet që do të shërbenin si bazë për përdorimin e një norme të përbashkët në shkolla, botime, administratë dhe veprimtarinë shkencore.
Pesëdhjetë e katër vjet më vonë, Kongresi i Drejtshkrimit kujtohet si një nga ngjarjet me ndikim të rëndësishëm në kulturën shqiptare. Ai bashkoi përpjekjet e shumë brezave për një shqipe të shkruar e të kuptueshme në të gjitha trevat ku flitet.