Tregu i punës dominohet nga aftësitë e mesme, vetëm 6.4% e vendeve kërkojnë arsim të lartë
Rreth 74% e të punësuarve në Shqipëri janë në profesione të nivelit të mesëm, ndërsa të dhënat e AKPA tregojnë se kërkesa më e madhe nga bizneset vijon të jetë për punëtorë në profesione elementare dhe zanate.
Tregu i punës në Shqipëri vijon të mbështetet kryesisht te profesionet që kërkojnë aftësi të nivelit të mesëm. Sipas një analize të Organizatës Ndërkombëtare të Punës (ILO) për vitin 2024, rreth 74% e të punësuarve në vend punojnë në këtë kategori profesionesh.
Kjo strukturë lidhet me mënyrën se si është zhvilluar ekonomia shqiptare, ku sektorë si shërbimet, tregtia, ndërtimi, industria përpunuese dhe bujqësia zënë një pjesë të rëndësishme të punësimit. Në këto fusha kërkohen kryesisht punonjës me aftësi praktike, zanate dhe formim teknik.
Në të njëjtën kohë, pesha e profesioneve që kërkojnë kualifikime të avancuara mbetet më e ulët. Zhvillimi i kufizuar i sektorëve me vlerë të lartë të shtuar, kërkimi shkencor dhe aktivitetet intensive në teknologji ndikojnë në strukturën e kërkesës për punonjës të specializuar.
Të dhënat e Agjencisë Kombëtare të Punësimit dhe Aftësive (AKPA) për vitin 2025 e pasqyrojnë këtë prirje edhe te vendet e lira të punës. Gjatë periudhës janar-dhjetor u shpallën 68,860 vende të lira në Zyrat e Punës, 12% më shumë se një vit më parë.
Kërkesa më e lartë ishte për profesionet elementare, të cilat përbënin 29.9% të vendeve të shpallura. Pas tyre renditen zanatçinjtë dhe profesionet e lidhura me to me 23.7%, punonjësit e shitjeve dhe shërbimeve me 15.9%, si dhe punonjësit në industri me 10.5%.
Në krahun tjetër, profesionet që kërkojnë arsimim universitar ose kualifikime të specializuara zënë një pjesë më të vogël të kërkesës. Specialistët me arsim të lartë përbënin 6.4% të vendeve të lira të shpallura gjatë vitit 2025.
Të dhënat tregojnë gjithashtu një mospërputhje mes kërkesës së tregut dhe aftësive që ofrohen. Bizneset raportojnë vështirësi për të gjetur punonjës me aftësi të caktuara, ndërsa një pjesë e konsiderueshme e vendeve të punës vijon të lidhet me pozicione që kërkojnë pak përvojë ose formim të specializuar.
Sipas ILO-s, përshtatja e fuqisë punëtore me ndryshimet e ekonomisë kërkon forcimin e arsimit profesional, trajnimeve gjatë gjithë karrierës dhe zhvillimin e aftësive të reja, veçanërisht në fushat ku kërkesa e bizneseve po ndryshon më shpejt.
