RADIO KONTAKT

Gjirokastra mund të jetë duke hyrë në një fazë të re të zhvillimit të saj, jo vetëm si një nga destinacionet kryesore turistike të Shqipërisë, por edhe si një pikë lidhëse mes jugut të vendit, Greqisë dhe bregdetit Jon. Disa projekte infrastrukturore, nëse kalojnë nga planet dhe studimet në zbatim, do ta ndryshonin ndjeshëm mënyrën se si qyteti lidhet me pjesën tjetër të Shqipërisë dhe me vendin fqinj.

Në këtë panoramë përfshihen tre drejtime kryesore: rrugët, transporti ajror dhe hekurudha. Secili prej projekteve është në një fazë të ndryshme, ndaj bëhet fjalë për një perspektivë zhvillimi dhe jo për një transformim që tashmë ka marrë formë të plotë.

Një korridor europian që kalon nga Gjirokastra

Një nga projektet më të rëndësishme është Korridori Adriatiko-Jonian, pjesë e rrjetit europian TEN-T. Në territorin shqiptar, aksi shtrihet drejt jugut përmes Fierit, Levanit, Memaliajt dhe Gjirokastrës, për të vijuar më pas drejt Kakavijës dhe kufirit me Greqinë.

Kjo e vendos Gjirokastrën në itinerarin e një korridori ndërkombëtar që synon të përmirësojë lidhjet përgjatë Adriatikut dhe Jonit dhe të forcojë komunikimin mes vendeve të rajonit.

Qyteti ka ndërkohë edhe një lidhje të rëndësishme me bregdetin përmes aksit Kardhiq–Delvinë, duke e afruar më tej me Sarandën dhe zonat turistike të jugut.

Aeroporti sezonal në planet e qeverisë

Rrjetit rrugor mund t’i shtohet edhe transporti ajror. Aeroporti i Gjirokastrës është përfshirë në programin qeveritar për periudhën 2025–2029, ndërsa kryeministri Edi Rama ka deklaruar se po përgatitet gara për ndërtimin e një aeroporti sezonal.

Synimi i deklaruar është që deri në vitin 2030 Gjirokastra të mund të presë fluturime turistike sezonale. Nëse projekti realizohet, qyteti do të fitonte një tjetër pikë hyrëse për vizitorët, duke e zgjeruar potencialisht aksesin ajror drejt jugut të vendit.

Por projekti më i pazakontë në këtë panoramë është ai që vjen nga hekurudha.

Pas 10 vitesh rikthehet ideja e trenit me Greqinë

Në Greqi është rikthyer në diskutim projekti për një linjë hekurudhore që do të lidhte Igumenicën me Janinën, Kakavijën dhe më pas Gjirokastrën. Ideja daton prej vitesh, por pas një dekade është propozuar që studimi ekzistues të përditësohet dhe të rivlerësohet në kushtet e sotme.

Studimi i parë u hartua në vitin 2016 në kuadër të Programit të Bashkëpunimit Territorial Europian Greqi–Shqipëri dhe u publikua në vitin 2018. Traseja e propozuar niste nga Porti i Igumenicës, kalonte përmes zonave të rëndësishme të Igumenicës dhe Janinës, vijonte drejt Kakavijës dhe përfundonte në Gjirokastër.

Projekti ishte konceptuar për transportin e pasagjerëve dhe të mallrave dhe përfshinte edhe një analizë të kostove dhe fizibilitetit teknik.

Sipas studimit, segmenti prej rreth 73 kilometrash do të kërkonte një infrastrukturë komplekse, me dy tunele të mëdha me gjatësi totale 10.3 kilometra, nëntë tunele të tjera të realizuara me gërmim të hapur dhe 26 ura të vogla rrugore dhe hekurudhore.

Megjithatë, rikthimi i projektit në diskutim nuk do të thotë se ndërtimi i hekurudhës është vendosur. Propozimi aktual lidhet me përditësimin e studimit dhe vlerësimin e kostove, kërkesës së pritshme për transport dhe fizibilitetit ekonomik.

Një tjetër hap do të ishte koordinimi me palën shqiptare për vazhdimin e linjës drejt Gjirokastrës, si dhe identifikimi i burimeve të mundshme të financimit, përfshirë fondet kombëtare dhe europiane.

Çfarë do të ndryshonte për Gjirokastrën?

Nëse projektet do të realizoheshin, Gjirokastra do të kishte një konfigurim transporti dukshëm më të lidhur me rajonin. Nga njëra anë do të ishte aksesi përmes Korridorit Adriatiko-Jonian dhe lidhja rrugore me Sarandën. Nga ana tjetër, aeroporti sezonal do të shtonte një mundësi të re për transportin ajror, ndërsa hekurudha do të krijonte një lidhje të drejtpërdrejtë me Janinën dhe Portin e Igumenicës.

Kjo do ta vendoste qytetin në një pozicion të veçantë mes disa destinacioneve dhe korridoreve të transportit: drejt veriut dhe pjesës tjetër të Shqipërisë, drejt Greqisë përmes Kakavijës, drejt Janinës dhe Igumenicës dhe drejt bregdetit të jugut.

Por mes planeve dhe realizimit ekziston ende një distancë e konsiderueshme. Për hekurudhën, hapi i parë është rivlerësimi i studimit të vjetër. Për aeroportin, procesi lidhet me procedurat e parashikuara për projektin sezonal. Ndërkohë, korridori rrugor është pjesë e një rrjeti më të gjerë europian infrastrukture.

Nëse këto projekte do të ecin përpara, ndryshimi për Gjirokastrën nuk do të ishte vetëm në numrin e rrugëve apo mënyrën e udhëtimit. Qyteti do të mund të merrte një rol të ri në lëvizjen e njerëzve dhe mallrave mes Shqipërisë së Jugut, Greqisë dhe Jonit.

A do ta kthejnë këto projekte Gjirokastrën nga një destinacion në një nyje të rëndësishme transporti të jugut?